Dat de armoede groot is, is niet te missen als we door de straten van Port-au-Prince rijden. En dat was al zo voor de aardbeving. Het armste land van het westelijk halfrond heeft het alleen nog maar meer te verduren gehad, en dan bedoel ik natuurlijk de bewoners.

Port-au-Prince is ontwikkeld om ca. 250.000 mensen te huisvesten, maar heeft ongeveer 4 miljoen inwoners. Veel daarvan zijn niet geregistreerd, want dan hoef je geen belasting te betalen en dat betekent dat je ook niet anders kan dan ergens illegaal (onder)huren of onofficieel een stuk land bewonen. Deze mensen kunnen vanwege het ontbreken van die registratie ook niet hun stem uitbrengen tijdens de aanstaande verkiezingen en invloed uitoefenen op enig uitzicht op verbetering.

Hard werken
Omdat er buiten Port-au-Prince weinig tot geen economische ontwikkeling is, trekken mensen van het platteland naar de grote stad, met het idee dat men daar nog enigszins een inkomen kan verdienen. Er zijn overheidsplannen op stapel om de mensen in andere delen van Haïti daar te houden door investeringen in infrastructuur en economie. Want als er werk is, dan willen Haitianen graag werken. En het moet gezegd, het straatbeeld laat alleen maar mensen zien die hard bezig zijn en het er doet er niet veel toe met wat. Overal is bedrijvigheid, meest met mensen die aan de kant van de weg spullen verkopen: matrassen, huishoudelijke artikelen, kleding, enzovoorts.

Op de vraag wat er volgens Habitat Haïti’s directeur Claude Jeudy zou moeten gebeuren om dit immens grote huisvestingsprobleem aan te pakken, antwoordt hij dat met een betere integratie van de overheid bij de aanpak, meer opgeleide mensen en meer geld er veel zou kunnen worden gerealiseerd.

Het landeigendom is in het hele land moeilijk te achterhalen. Als mensen een stuk grond bewonen, is dat geen garantie dat de grond van hen is. Sterker nog: het is vaak zelfs niet zo. Dat bemoeilijkt dus de oplossing die wij als Habitat willen bieden. Eerst moet worden uitgezocht of op die grond voor die familie mag worden gebouwd of dat een tijdelijk onderkomen mag worden neergezet.
Er is een verbod op hoogbouw. In de stad werkt Habitat voor en achter de schermen om te proberen dit verbod te herzien. Met deze hoeveelheid mensen en de te beperkte ruimte lijkt huisvesting van meerdere verdiepingen de meest economische benutting van de schaarse grond.

In Léogâne, de plek waar Habitat werkt die het dichts bij het epicentrum ligt, is 80 tot 90% van de huizen verwoest. Voor deze en andere meer landelijke plekken zoekt Habitat naast de zgn. transitional shelters ook naar mogelijkheden voor reparaties. Want immers, als je mensen in hun eigen omgeving kan laten, is dat beter dan ze te verplaatsen. Maar is dat geen oplossing, dan wordt geprobeerd families op een nieuwe locatie te helpen aan permanente huisvesting. De hulp die we bieden kan niet zonder de mensen die we willen helpen; “community engagement” is daarom een enorm belangrijk onderdeel in onze aanpak.

Ik bewonder de manier waarop onze collega’s hier ontzettend veel complexe zaken tegen elkaar afwegen: zo laag mogelijke kosten om zoveel mogelijk mensen te helpen versus een duurzame oplossing met verstandig materiaalgebruik om een bestendig tijdelijk of permanent huis te realiseren versus korte en lange termijn behoeften en wensen van de bewoners versus keuze locatie en huisontwerp, enzovoorst, enzovoorts. Al met al een klus die een lange adem vergt. En daaraan hebben we ons als Habitat gecommitteerd!

De nood is hoog, de vraag is groot, en de oplossing niet eenduidig en aan verandering onderhevig. Ik hoop dat de donateurs in Nederland en elders net zoveel geduld en veerkracht tonen als de bewoners van dit eiland.