Onze laatste dag van ons bezoek aan Haïti, donderdag 21 oktober, begint met een ontbijtmeeting met de Habitat Haïti directeur Claude Jeudy. We hadden een afspraak voor diner, maar dit kon niet doorgaan aangezien hij een afspraak heeft met de president! Vandaag bezochten we Léogâne, 29 km ten westen west van Port-au-Prince. Léogâne is de projectlocatie voor het Habitat project gefinancierd met SHO fondsen.

Onvoorstelbaar
Afgelopen dinsdag was er overigens nog een aardbeving in Léogâne, 4.6 op de schaal van Richter. In Port-au-Prince, waar wij verblijven, hebben wij daar niets van gemerkt. Het episch centrum van de aardbeving van 12 januari ligt tussen Port-au-Prince naar Léogâne en dat is heel duidelijk te zien. We rijden de andere kant de stad uit en je ziet hoeveel erger het hier is ten opzichte van Cabaret, waar het uiteraard ook ernstig is geraakt. Overal staan tenten in Port-au-Prince, zelfs op een smalle strook tussen de twee rijbanen. Onvoorstelbaar. En dan hoorden we vandaag ook nog dat er cholera is geconstateerd.

Vrijwel alles beschadigd
Het is bijna niet voor te stellen wat een verwoesting de aardbeving van 12 januari en de naschokken teweeg hebben gebracht. En die verwoesting heeft deze vormen kunnen aannemen, omdat er sprake was van zeer slechte bouw en totaal geen regulering. In Léogâne is 80 tot 90% van de huizen beschadigd. Door middel van ‘rapid assessments’ zijn vele huizen geëvalueerd en hebben ze een code rood, geel of groen gekregen. Groen betekent dat het huis nog net zo is als voor de aardbeving, geel betekent dat het huis minder structurele schade heeft maar dat het niet verstandig is om het huis te betreden en rood dat het gevaarlijk is om naar binnen te gaan.

Eigen omgeving
Met behulp van de SHO fondsen zal Habitat in de eerste fase 108 ‘repairs & retrofits’ en in de tweede fase 165 ‘core houses’ financieren, alsmede de exploitatie en inrichting van een nieuw opgezet Habitat Resource Center. Een ‘repair’ betekent dat een huis kan worden gerepareerd, zodat het weer bewoonbaar en veilig is. Habitat neemt met betrekking tot de reparaties het standpunt in dat er beter en veiliger teruggebouwd wordt. Een huis repareren naar de oude staat is daarbij niet voldoende aangezien vele huizen voor de aardbeving juist niet aardbevingsbesteding waren. Een ‘retrofit’ is een huis dat voorheen niet aardbevingsbestendig was, maar nu wel zo wordt gemaakt om instorten bij volgend natuurgeweld te voorkomen. Habitat kiest heel bewust voor deze ‘repairs en retrofits’ om gezinnen zo in hun eigen omgeving weer permanente woonoplossingen te bieden. Dit heeft altijd de voorkeur boven het gezin in een tijdelijke woning laten wonen.

Vlak buiten het centrum van Léogâne, heeft Habitat samen met aantal andere NGOs ruimte ter beschikking gekregen voor een HRC warehouse waar momenteel deuren en ramen worden geprefab-ed voor de transitionele shelters. Een indrukwekkend aantal t-shelters wordt hier voorbereid, en met de huidige capaciteit kan dit HRC momenteel 100 t-shelters per week bouwen.

Hoopvolle gezichten
Op de terugweg van Léogâne naar Port-au-Prince passeren we het verwoeste Palais National, wat ook niet gespaard is gebleven en wat we herkennen van de beelden op de televisie. Deze laatste dag was een zeer bewogen dag met indrukwekkende beelden, die we niet snel zullen vergeten. Tegelijkertijd zien we toch ook hoop op gezichten van de families die we hebben bezocht in hun transitional shelters. Onze Haitiaanse collega’s drukken ons op het hart om vooral bij terugkomst veel te spreken over het drama dat zich hier heeft afgespeeld. Ik kan dus alleen maar oproepen; laten we met z’n allen de mensen van Haïti niet vergeten…
 

Het is woensdag 20 oktober en vandaag zijn we op veldbezoek geweest naar Caberet.

Cabaret ligt 21 km ten noorden van Port au Prince (3 uur rijden). Op de weg uit Port au Prince rijd je richting de heuvels langs een van de grootste en meest permanente tentenkampen genaamd Corail. Rij na rij na rij van dezelfde tenten met gemeenschappelijke toilettenblokken. Als je het vergelijkt met de informele kampen, is het een heel ander aanzicht. Daar bouwt iedereen allerlei tenten met wat ze hebben ontvangen of kunnen vinden.

Veerkracht onder Haïtianen
De tentenkampen zijn een trieste aanblik, maar tegelijkertijd ontplooien mensen ook zelfs in een tent een klein winkeltje of een restaurantje langs de toegangsweg. Dit bevestigde de directeur van Habitat Haïti ook al in ons gesprek van gisteren waarin hij aangaf dat Haïtianen altijd op zoek gaan naar manieren om hun situatie te verbeteren. Hij sprak van veerkracht onder zijn landgenoten in een leven dat ook vóór de aardbeving al zwaar was.

Cabaret is een van de Habitat vestigingen waar Habitat al meer dan 10 jaar actief is. Onze eerste stop was bij dit kantoor om kennis te maken met de medewerkers. De vestiging is een zogenoemde Habitat Resource Center en bestaat uit een kantoor en een fabricage-unit, waar ze pre fab deuren en ramen maken en hout op maat zagen en opslaan. Een HRC dient hiermee meerdere doelen:
• zekerheid van tijdige aanlevering van materialen;
• leveren van benodigde kwaliteit;
• training van vaklieden op gebied van constructie van t-shelters;
• creëren van werkgelegenheid.

Na de aardbeving heeft het HRC van Cabaret in eerste instantie Emergency Shelter Kits uitgedeeld. Intussen zijn er daarnaast al ruim 440 t-shelters gebouwd voor getroffen gezinnen in de Cabaret regio. Met dit veldbezoek gaan we naar een aantal locaties waar de t-shelters staan en waar ze nog in aanbouw zijn.

Ontwerp t-shelter
Het ontwerp van de t-shelters is over de maanden heen steeds verbeterd. Zo hebben ze bijvoorbeeld de afgelopen maand een tornado goed doorstaan. Het ontwerp is niet alleen steeds aangepast om zo goed mogelijk het natuurgeweld te kunnen doorstaan, maar ook om aan te sluiten op de wensen en behoeftes van de bewoners. Families worden betrokken in het bouwproces en de te ontruimen (clearance) plek waar de t-shelter wordt gebouwd. Ook verlenen ze hand en spandiensten tijdens de bouw. Alles bij elkaar maakt dat Habitat t-shelters ook daadwerkelijk worden bewoond.

Een t-shelter is opgebouwd uit een houten frame, vastgezet in beton wat tot 1 meter in de grond is gezekerd zodat het huis stabiel is in geval van tornado’s en aardbeving. Op het houten frame is zeil bevestigd en dat maakt het t-shelter compleet. Los van dit shelter staat een toiletgebouwtje. Het meest ontwikkelde ontwerp heeft één ruimte met drie ramen en een voor- en achterdeur. Vele gezinnen hebben naar eigen inzicht en behoefte hun t-shelter verbeterd en verfraaid, zoals bijvoorbeeld de plaatsing van een cementen vloer of een aanbouw aan de voorkant als veranda.

Habitat’s uiteindelijke doel is om mensen in permanente huisvesting te krijgen. De t-shelters zijn slechts een eerste stap in dat proces, om een brug te slaan tussen niets en de ideale eindsituatie. Ik ben blij om te zien en te horen van bewoners dat de t-shelters een goede eerste stap zijn.

We zijn in Haïti. Na een lange vlucht zijn we maandagavond aangekomen. De volgende dag staat ons gelijk een druk programma te wachten. We ontmoeten Claude Jeudy, de directeur van ons Habitat kantoor in Port au Prince, en andere Habitat collega’s die met ons Habitat project hebben te maken. Nu we het Habitat kantoor in Haïti hebben bezocht en de mensen hier hebben gesproken, ontstaat toch een completer beeld van wat Habitat in Haïti doet.

Het bezoek doet ons eveneens realiseren dat we voor enorme uitdagingen staan. Hoe zit het bijvoorbeeld met eigendomsrechten? Dat is een groot probleem hier in Haïti. En wat doe je met families die huurden? In de meeste gevallen ging dat namelijk om niet-formele huisvesting.

Gelukkig zijn er ook positieve zaken gerealiseerd, zoals de toewijzing van grond in Léogâne door de lokale overheid. Deze grond is bedoeld voor het door SHO gefinancierde Habitat project. Het Habitat project dat met SHO gelden wordt gefinancierd, bevindt zich op een locatie nabij episch centrum buiten Port au Prince in Léogâne. Hier gaan we donderdag kijken.
-
Ik kijk uit naar de veldbezoeken van woensdag en donderdag. We bezoeken Cabaret en Léogâne om respectievelijk bij een werkend Habitat Resource Centre langs te gaan en om de locatie waar al transitional shelters zijn gebouwd te bekijken. Léogâne is tevens de locatie waar we met Nederlandse SHO fondsen aan de slag gaan met repairs, retrofits en core houses.

Dat de roep om een degelijk dak boven het hoofd groot is, zie je overal om je heen. Op ieder open stuk grond dat beschikbaar is, zie je tentenkampen. De stortbuien zetten mij nogmaals aan het denken. Het is onvoorstelbaar in wat voor onhoudbare situatie de getroffenen zich bevinden. De regen van hoger gelegen delen spoelt zo tenten binnen op lager gelegen grond. Tenten waar men bovendien geen water en sanitair heeft en die zo op elkaar gestapeld staan dat er nauwelijks sprake is van enige privacy.

Er ligt een ongelofelijke taak voor alle organisaties die hier aan het werk zijn, waarbij Habitat praktische invulling zal gaan geven aan 20% van de getroffenen met de verschillende producten en diensten op het gebied van huisvesting. Dat zijn 50.000 families die Habitat International zichzelf als doel heeft gesteld om te helpen. Momenteel zijn er al ruim 20.000 emergency shelter kits uitgedeeld en bijna 1.000 transitional shelters gebouwd.

Morgen - maandag 18 oktober - vertrek ik samen met mijn directeur Jennifer Lemke en Kitty Stolk, projectmanager marketing & communicatie, naar Haïti. Habitat for Humanity Nederland gaat hier naast het ondersteunen van een Habitat Resource Center, reparaties aan huizen doen, core houses bouwen en trainingen verzorgen. Nu het project start, zijn wij ter plekke om kennis te maken met onze lokale contacten, om lijnen uit te zetten en afspraken te maken over wijze van terugkoppeling en rapportages.

Het project van Habitat for Humanity Nederland in Haïti wordt gerealiseerd dankzij de hulpactie van de Samenwerkende Hulporganisaties. Ons Nederlandse project richt zich op wederopbouw. Habitat for Humanity International is daags na de ramp van 12 januari ter plekke geweest om te helpen bij het ruimen van puin. Ook ons eigen kantoor dat al 26 jaar gevestigd was in Haïti is bezweken, maar gelukkig bleken alle medewerkers ongedeerd.

Omdat de ramp in Haïti van enorme omvang is, wordt zelfs nu – 9 maanden na de ramp – nog steeds puin geruimd en worden nog steeds shelterkits uitgereikt. Habitat International heeft inmiddels zo’n 21.000 emergency shelterkits uitgedeeld, waarmee getroffen gezinnen een tijdelijk onderkomen kunnen realiseren of reparaties kunnen uitvoeren. Daarnaast doet Habitat International er alles aan om mensen zo snel mogelijk in semi-permanente onderkomens te helpen. Transitional shelters voorzien hierin. Dit zijn houtenskelet eenkamerwoningen die aardbeving- en orkaanbestendig zijn en die vooral de privacy bieden waar het in de tentenkampen aan ontbreekt. Er zijn ruim 900 van deze T-shelters opgeleverd. Tegelijk is er hard gewerkt aan permanente huisvesting. Habitat International bouwt core houses: eenvoudige huizen van steen met een apart toilet. Het huis kan in de toekomst worden uitgebreid met meerdere kamers. De eerste 5 core houses zijn opgeleverd en de volgende 5 zijn in aanbouw.

Ik ben blij dat nu de tijd is aangebroken dat we vanuit Nederland daadwerkelijk aan de slag kunnen. Op het programma staan 108 repairs & retrofits en 165 core houses. Alle gezinnen die we hiermee van huisvesting voorzien, krijgen eveneens een training in persoonlijk financieel management. Zo dragen wij dankzij de hulp van alle donateurs bij aan permanente huisvesting voor in ieder geval 1.365 mensen. Dit maakt onderdeel uit van de 50.000 gezinnen die Habitat International in totaal wil helpen. Ik kijk ernaar uit om na maanden van voorbereiding nu vanaf morgen heel concreet aan de slag te kunnen. We houden jullie via dit blog op de hoogte!